Lighthouse balları — əslində nə deməkdir

Google Lighthouse balı satışda silah kimi istifadə olunan rəqəmdir. Agentlik “bizim saytımız 95+ bal alır” deyir, müştəri təsirlənir. Lakin Lighthouse score nə deməkdir, hansı bal nə qədər vacibdir, və 100/100 doğrudan idealdırmı — bu sualların cavabları az verilir. Bu yazıda Lighthouse balları, Core Web Vitals və real biznes təsiri açıq cədvəldə.

Lighthouse nə ölçür

Lighthouse Chrome brauzerinin daxili audit alətidir. Saytı yoxlayır və dörd qrup ballı verir:

• Performance — sayt nə qədər tez açılır
• Accessibility — sayt əlçatandır mı (görmə qabiliyyəti, screen reader)
• Best Practices — modern web standartlarına uyğunluq
• SEO — axtarış sistemləri üçün təməl gigiyenası

Hər ballı 0–100 aralığında. Lakin bal eyni şey demir hər kateqoriyada. Performance 95 və Accessibility 95 fərqli ölçü dərəcələrindədir.

Performance balının daxili strukturu

Performance balı altı metrikin çəkili ortalamasıdır:

• FCP (First Contentful Paint) — 10%
• LCP (Largest Contentful Paint) — 25%
• TBT (Total Blocking Time) — 30%
• CLS (Cumulative Layout Shift) — 25%
• Speed Index — 10%

TBT (JS bloklayıcı vaxt) və LCP (ən böyük element açılma vaxtı) ən çox çəki daşıyır. Yalnız bunlara optimize edib qalanlarına laqeyd olmaq qəbul edilə bilən strategiyadır.

Sayt performansı — bal cədvəli

Real biznes təsiri üzərində bal cədvəli:

• 0–49 (qırmızı) — sayt 4+ saniyəyə açılır, mobil istifadəçilərin 40-50%-i geri çıxır. Təcili düzəliş.
• 50–74 (sarı) — orta. Müştəri itkisi var, lakin qaçılmazdır deyil. Düzəliş planlanmalıdır.
• 75–89 (sarı/yaşıl sərhəddə) — qəbul edilə biləndir. Çoxu yerli sayt bu aralıqda.
• 90–99 (yaşıl) — yaxşı. Google sıralamasında müsbət siqnal. Real istifadəçi təcrübəsi sürətlidir.
• 100 (yaşıl) — mükəmməl, lakin marjinal fayda. 95-dən 100-ə sıçramaq adətən pulun və vaxtın xeyrinə deyil.

Sıfır kompromis nöqtəsi: 90

Sayt performansı üçün “əsl hədəf”lər:

• Yerli kiçik biznes — 75+ kifayətdir
• Yerli orta biznes — 85+ məsləhət
• SEO-həssas, B2B — 90+ şərt
• Premium brend, beynəlxalq — 95+ vacib

“100 lazımdır” deyən hər agentlikdən soruşun: “niyə?”. Cavab “Google sıralamasında daha yaxşıdır” isə yanlışdır — Google 90+ və 100 arasında fərq görmür. Real fərq 50 → 75 → 90 aralıqlarında olur.

Core Web Vitals — Google sıralanma faktoru

Lighthouse balından ayrı, Google sıralanma üçün konkret rəqəm istəyir — Core Web Vitals:

• LCP < 2.5s — yaxşı
• LCP 2.5–4.0s — orta
• LCP > 4.0s — pis (sıralama cəzası)
• INP < 200ms — yaxşı (köhnə FID metrikasını əvəz etdi)
• CLS < 0.1 — yaxşı

Bu üçü Search Console-da “Core Web Vitals” bölməsində görünür — və burada həqiqi istifadəçi datadan gəlir (lab data deyil). Lighthouse sintetik testdir, Core Web Vitals real istifadəçidir. İkisi fərqlənə bilər.

Mobil vs desktop balı — fərq əhəmiyyətlidir

Lighthouse iki rejimdə çalışır: Mobile və Desktop. Yerli kontekstdə Mobile balı daha vacibdir, çünki:

• Azərbaycanda trafik 78%-i mobil
• Google indekslemə mobil-əvvəl yanaşması ilə işləyir
• Mobil bağlantı daha yavaşdır, sayt daha çox yoxlanılır

Agentlik “bizim sayt 95 bal alır” deyəndə soruşun: “Mobile yoxsa Desktop?”. Çoxu Desktop balı verir, Mobile-da bal 60-70 aralığında olur.

Accessibility, Best Practices, SEO balları

Performance balı ən diqqətli izlənən olsa da, qalan üçü də vacibdir:

• Accessibility 100 — çətindir, lakin çox böyük xərc tələb etmir. 90+ realist hədəfdir.
• Best Practices 100 — adətən asanlıqla əldə edilir, sadəcə yaxşı kod yazmaq lazımdır.
• SEO 100 — “lab” testdir, real SEO mənası yoxdur. Meta tag, title, robots.txt yoxlanır.

Lighthouse balı necə hiyləgar edilə bilər

Bal sistematik şəkildə şişirilə bilər, və yerli bazarda bu çox edilir:

• Bütün şəkilləri “lazy load” et — Lighthouse onları skip edir, bal qalxır, lakin real istifadəçi səhifəni aşağı sürdükdə hər şey gec yüklənir
• Üçüncü tərəf skriptləri (chat, analytics) test zamanı blokla — Lighthouse balı qalxır, real istifadəçi üçün dəyişmir
• Sayt boş səhifə kimi yüklən — sonra JS ilə içəriyi əlavə et

Bu yollarla 95+ bal alınar, lakin real istifadəçi təcrübəsi pis qalar. Buna görə Google Core Web Vitals (real istifadəçi datadan) üzərində qurub. Lighthouse balı satış üçün rəqəmdir, Core Web Vitals isə həqiqi göstəri.

Yığılı cədvəl

• Lighthouse 75+ Mobile = qəbul edilə bilən
• Lighthouse 90+ Mobile = yaxşı
• Lighthouse 100 = marjinal fayda, lazım olmayanda vaxt itkisi
• Core Web Vitals yaşıl (Search Console-da) = real SEO siqnalı
• Mobile bal Desktop balından həmişə aşağıdır — Desktop balı satış üçündür, Mobile balı real istifadəçi üçündür

Sizin saytın hazırkı vəziyyəti üçün PageSpeed Insights (pulsuz Google aləti) açın, URL yazın, 30 saniyə gözləyin. Mobile balına baxın, LCP rəqəmini götürün. Real başlanğıc nöqtəsi budur. Qaynaq-da pulsuz performance audit ilk söhbətə daxildir — bal ilə yanaşı, hansı düzəliş hansı baş tutuş gətirdiyini konkret cədvəldə veririk.